Демостен во “Филипиките” ги нарекувал Македонците варвари (веројатно тоа и биле)

Агонично препелкање и трескање од земја, епилептични напади, колитични реакции и намалена деловна способност, се само дел од последиците кои “спорот со името” ги остава кај просечниот Македонец; сето тоа е подриено од страна на неспособните македонски политичари и дипломати кои со крајно дефанзивна стратегија, повлечени во сопствениот шеснаесетник, чекаат на судиска одлука во полза на правдината.

Она што ме фрустрира сиве овие години тупење на оваа тема, е инерцијата со која Македонецот се фаќа за името, Павловиот рефлекс – Гркот ѕрн, Македонецот устата широко отворена. Поентата која што сакам да ја остварам преку кафански муабет (изморен сум од академски израз аман више), во овој пост, е дека проблемот со името е далеку подлабок од само пар збора со голема буква; и дотолку повеќе тоа е проблем кој нам ни е наметнат, но поради несмасноста и општо, немањето искуство, прифатен како наш, и истовремено издигнат на највисокото скалило на кое може да биде.

Но, неколку поставки, за да не бидам протолкуван погрешно. Зборувам во прво лице множина, не поради будењето на “патриотот” во мене; патриот во смисла на човек кој сака да си го лицка дворчето секогаш сум бил; туку поради тоа што сметам дека ова е проблем кој го засега народот околу мене, луѓето за чија подобра иднина би сакал да се борам, со фрлањето (метафорички) молотови коктели и газејќи на пепелта од Државните институции, корпорациите и верските заедници. Меѓу-народниот проблем кој го обработувам во овој текст, сметам дека е пресензитивен, и премногу влијателен на идентитетот на голем број од припадниците на овој народ; а во неговите натамошни и далеку поконкретни пројави влијае и на остварувањето на основните права (еуфемистички кажано “некоректниот” однос на грчката страна, кој е очигледен).

Во исто време не би сакал да бидам оној кој повикува на омраза и линч кон Грците; мојот став по ова прашање оди и во насока на сочувствување со грчкиот народ, поради тоа што живеат потиснати од страна на еден перверзен режим, милитантна теократија во настанување (со генеза од воената хунта); режим кој се обидува да генерира национален интерес преку романтична индоктринација, повикувајќи се на историски права и се’ што оди во пакет со тоа. Тврдам, грчкиот идентитет, е екстремно лабилен и затоа му треба константна поткрепа и себепотврдување – современа Грција, како проект на големите европски сили, во себе носи многу малку автентичност и покрај френетичното тупање во гради со антиката и Православието. За аргументирање на ова би се осврнал накусо само на симболиката – грчкото знаме потекнува од баварското (првиот владетел на независна Грција е баварски кнез); и на јазикот – проблемот со диглосијата (употреба на два различни јазика, еден народен-демотски и еден чист јазик) е решен дури во 1976 година, кога е кодифициран грчкиот стандарден јазик.

Згора на тоа, грчката современа нација е наследник на еден Метаксас, на ѕверствата по граѓанската војна, на воената хунта; кои и не се баш лесен багаж за носење. Токму дел од тоа мрачно минато, е и една од основите за оној спор кој денес се води помеѓу Македонија и Грција.

Грчкото инсистирање на отфрлање на зборот “Македонија” од името на нејзиниот северен сосед не е само заради Александар Македонски и античката историја (иако, кај масите, китењето со империјалистичките перја игра голема улога). Името “Македонија” всушност, означува една поголема територија, од која, најјужниот, приморски дел, е во составот на нејзините административни граници, и фигурира како регион кој го носи токму тоа име. Со самото тоа што другиот дел од таа, ајде да ја наречеме “етничка” Македонија е независен, веднаш се става под знак прашалник континуитетот на првиов дел (егејска Македонија) под грчка власт. Која е “вистинската”, “автентичната” Македонија, Македонија-државата или Македонија-регионот?

Згора на тоа, со појавувањето на државата Македонија, се појавува и македонскиот самостоен посебен, суверен народ. Тоа пак, го повлекува клучното прашање на спорот: ако во Македонија-државата постои македонски народ, дали некогаш истиот тој народ живеел и во Македонија-регионот?

А, во Македонија-регионот, несомнено е дека македонски народ живеел. Но, со малку прочепкување во историјата, ќе дознаете дека тој народ бил жртва на геноцид, на ѕверства и злосторства од најцрн вид (од јазични полиции, пиење рицинус, прогонства, масовни преселби, размени на население до напади со напалм). Затоа, за Гркот, бутањето на македонскиот народ под чергиче е најпрагматичното решение. Доколку Гркот го признае постоењето на македонски посебен народ, ќе мора и да ги признае непобитните злосторства, за кои постојат докази и сведоци. Но, не само што Грција тогаш ќе треба да голтне кнедла како што Турција голтна неодамна за Ерменскиот геноцид, туку ќе мора и да го отвори и прашањето на сопственоста на имотите на изгонетите Македонци во Македонија-регионот.

Значи, и зад овој проблем делумно се кријат материјални причини. Кога не се прифаќа името, не се признава народот. Кога не се признава народот, тој не постои. Кога тој не постои, нема право да си го бара назад имотот.

Воедно, и нема право да ви се меша “у историски штипки”, нема право да го нарушува идеалниот мир при античко-византиската пропагандна мастурбација.

Спорот со името е маска за кажаното погоре. Бесплатна лекција за млади дипломатчиња. Не е само теориски проблем, или пак диспаритет при интерпретирањето на историјата; се работи за многу конкретен проблем, за долг, ги гриза совест, страв им е! Не одат тие на избори со спорот за името само заради популизам (иако да, и од тој аспект грчките политичари успешно ги забушаваат останатите далеку посериозно за нив проблеми, потенцирајќи го овој “дипломатски” спор на сметка на горливите прашања, како на пр. потенцијалните проблеми со албанското малцинство или симптоматичната економија), туку затоа што знаат што може да се случи доколку се најде некој катиљ Македонец кој ќе ги изнесе сиве овие проблеми таму каде што може да бидат чуени и нешто да се преземе, макар и тапкање по рамо (не значи дека јас велам дека треба да се делува во оваа насока, туку само кажувам како стојат работите).

Значи, ова погоре се сериозни обвинувања, кои се разбира, вака изнесени и вака формулирани како официјални, би биле реалполитички автогол на Македонецот, не толку самите по себе, туку поради коренитата промена на дискурсот – од крајно калкулантски однос, проследен со претпазливост, колебливост, неуверливост, во остро истапување, обид за ревизија, за промена на стојалиштата, префрлање на тежиштето, тотален пресврт. (едит) Но, тие, правилно употребени, како sidekicks, може да имаат многу поголем ефект од на пример, преименувањето аеродроми.
Значи дека можеби малку од малку треба да се дејствува во поглед на деконструирање на целиот тој “спор за името”, и бар за мало разоткривање на контекстот од кој тој извира. Понатаму, како прв чекор, победување на мрзата, и наместо ФИРОМ / БЈРМ, секаде јасно и гласно да се говори за ФИР / БЈР Македонија, (ова особено важи за новинарите и граѓаните, да не биде “сам себе го фиромизирал” – како очекувате да ве нарекуваат било-каква Македонија ако самите не се нарекувате така), а второ, да не се оди на дефанзива, затоа што покрај сиве овие мои муабети јас ги ставам во сенка на она што е фактичката состојба – исклучок (а не преседан) во меѓународните односи кој не смее да остане нерегулиран, најмногу од гледна точка на подигањето на самодовербата и повраќањето на чувството на безбедност и припадност на обичниот граѓанин кој во оваа ситуација се чувствува загрозен.

ПС. Во малку поинаква ситуација, јас би бил првиот кој е за зачувување на комплексното БЈР Име како уставно, затоа што токму тоа име ни го припишува нам целото југословенско наследство, и наследството на неврзаноста, самоуправувањето и одењето авто-стоп на одмор. Единствено ме нервира “поранешноста” – само Југословенска Република Македонија звучи кул.