Како што се ближат изборите за претседател, а во исто време поклопувајќи се со почетокот на мандатот на Обама ко претседател на САД, медиумите во Македонија се згнаа да бараат “македонски Обама”.

Пример 1:
Ќе има ли македонски Обама

Дали ова е можност за унапредување на граѓанското општество кое традиционално гласа според етнички клуч?

Пример 2:
Феноменот на Обама и во Македонија?

Граѓаните на Македонија се подготвени да гласаат за кандидат за претседател на државата од различна етничка припадност, тие се подготвени за ’македонскиот Обама“

Пример 3:
Долг е патот до македонски Обама

На Македонија ќе и’ треба квантен скок за да избере претседател или премиер кој нема да биде етнички Македонец

Пример 4:
Тој е одличен политиколог и може да биде одличен политичар. Обратно, политичар не може да биде добар политиколог. Иванов не живее од туку за политиката. Тоа е огромна доблест и граѓаните тоа треба да го сфатат. Тој ќе внесе дисконтинуитет во македонската политика. Иванов може да ги реши проблемите на Македонија во услови на криза исто како што Барак Обама може да ги реши проблемите на САД, изјави Шкариќ.

Пример 5:
Верувам дека, по примерот на Обама, и во Македонија граѓаните може да гласаат за кандидат од друга етничка заедница, изјави вчера Имер Селмани откако неговата партија Нова демократија го кандидира за претседател на државата.

Може да се најдат многу други примери.

Од горенаведеново, може да се заклучи дека македонските медиуми сметаат дека Обама победил зашто е црнец. Единствено Шкариќ во својата изјава имплицира дека Обама победил заради тоа што нуди решенија на проблемите. Сепак, општа тенденција е да се смета дека она што е клучно кај Обама е неговата расна (етничка) различност и фактот што позади него се обединија и бели и црни, и мажи и жени, и сите више.

Да, Обама нема ни W од WASP, и е прв црнец претседател, и неверојатно е колку белци го поддржаа. Ја сеуште не можам да се навикнам дека е претседател, и не ми се верува дека расистичките “невладини” (а ги има многу) не преземале ништо сеуште.

Но, освен што е црнец, Обама има уште неколку уникатни карактеристики кои му помогнаа да дојде до доминантната победа, а кои изгледа сите ги запоставуваат. Во продолжение следат неколку паралели меѓу Обама и македонските кандидати, пред се’ мислејќи овде на Иванов и Селмани (ко единствени потенцијални Обами до сеа, бар ја друг потенцијален “Обама” не знам.).

Обама, Барак, као млад

Прво, Обама, бар реторички (можда само популистички, време ќе покаже), користи левичарски аргументи. Јавно здравство, образование, справување со сиромаштија, повисоки даноци и тн. (на моменти ко Ленин да го слушаш). Еднаквост, рамноправност, еманципација, слобода, права, признавање (и за атеисти и за сексуални малцинства и за сите више). Во Македонија, освен рамковна рамноправност, кандидативе абер немаат од таква реторика. Иванов се залага за инклузивно општество, но доаѓа од десничарски кампус. Селмани го видовме ко министер за здравство.
Второ, Обама доаѓа ко одговор на една осумгодишна (да не речам дваесгодишна) Рамбо политика доминирана од воени интервенции, стравови, мешање у штипки каде год итн. Не дека и тој не е кабает, ама прв ден на работа, бар симболично, нареди повлекување од Ирак, му се јави на Палестинецот, најави нов курс. Јасната анти-воена реторика е уствари приговор на америчката надворешна политика на Бушовците и Клинтон, политика која пропадна и остана осудена ко назадна и неефикасна. Во македонски контекст значи, првиот ден во канцеларија новиот претседател треба да направи нешто луцидно условно кажано прогресивно, ко на пример да му се јави на Гркот, или сл. Нашиве Обами тешко нешто такво да преземат.

Трето, Обама доаѓа на сцената ко лик кој “ќе пресече”. Слоган “Change”. Све стаено у таа служба. Во обраќањето на инаугурацијата рече дека треба Америка од ново да се гради, а Иванов веројатно би надоградувал на темелите на Груевски (а веројатно и Селмани, нема многу избор). Впрочем, и институцијата претседател во Македонија не нуди можност за нешто поише.

Од последново произлегува и дека можеби и тотална грешка е да се бара “Обама” меѓу претседателските кандидати; треба да се гледа меѓу потенцијалните премиери, ко што вика Дане Талески:

Во Македонија парламентарните избори ја носат главната политичка моќ, за разлика од САД каде што моќта се добива преку претседателските избори. Во таа смисла е значајна и победата на Барак Обама во САД. Тој, иако припаѓа на малцинска заедница, ги доби најважните избори. Но, не треба да се заборави дека тој, сепак, беше партиски кандидат, поради што може да се каже дека американскиот политички простор е претежно еднодимензионален, бидејќи таму се најважни идеолошките разлики. Аналогно на тоа, во Македонија би требало да имаме победник на парламентарните избори кој ќе биде лидер на партија и кој ќе биде од малцинска заедница.

На крајот, неколку груби критериуми за македонскиот Обама, поставени од Барак Обама: го гласаше народ, пропратено веб 2.0 револуција (со голем удел на user generated content од обични смртници), мобилизираше дури и најмаргинализирани слоеви и анти-систем елементи, традиционално што не гласаат, буквално направи потрес.

Исто така, не помалку битен момент е впечатокот на “кул личност” што Обама го остава (Холивудски скроз). Башка јавно на ТВ призна дека пушел трева. Коа ќе го направи тоа МК политичар, рака би му дал.

* * *
Наравоучение од овој пост е дека не секогаш може да се влечат аналогии и да се прават споредби. Обама синдром не е само бирање на припадник на малцинство на јака функција, туку бирање на сосем нов сет на вредности. Иако лично за мене Обама е само другата страна на медаљата на Буш, сепак очигледни се промените кои настанаа со самата негова појава. Обама ја врати политиката во живот. На нашиве Обами, тоа тешко да им успее.